Radix Angelicae Sinensis

Tóm tắt

Đương quy có tên khoa học là Angelica sinensis (Oliv.) Diels. Thuộc họ Hoa tán (Apiaceae). Trên thế giới, cây được phân bố ở Trung Quốc, nội Mông Cổ. Tại Việt Nam, cây được trồng ở Sapa và các vùng đồng bằng ven Hà Nội. Trong đông y, người ta sử dụng đương quy để chữa thiếu máu, cơ thể suy nhược, kinh nguyệt không đều, đau ở rốn, đẻ xong máu chảy mãi không ngừng. Đương quy được chứng minh có tác dụng dược lý trên tử cung và các cơ trơn; trên hiện tượng thiếu vitamin E; trên huyết áp và hô hấp; trên cơ tim và có tác dụng kháng sinh. Một số thành phần hóa học đã được phát hiện và xác định cấu trúc như: Các hợp chất thuộc nhóm Coumarins; các dẫn chất Phthalide ((z)-ligustilide; các hợp chất Phenolic (Ferulic acid); một số acid amin; một số vitamin (vitamin A, E),…

I. Thông tin về dược liệu

Định danh

• Dược liệu tiếng Việt: Đương Quy - Rễ
• Dược liệu tiếng Trung: nan (nan)
• Dược liệu tiếng Anh: nan
• Dược liệu latin thông dụng: Radix Angelicae Sinensis
• Dược liệu latin kiểu DĐVN: nan
• Dược liệu latin kiểu DĐVN: nan
• Dược liệu latin kiểu thông tư: nan
• Bộ phận dùng: Rễ (Radix)

Mô tả dược liệu

Theo dược điển Việt nam V: nan

Mô tả dược liệu theo thông tư chế biến dược liệu theo phương pháp cổ truyền: nan

Chế biến

Chế biến theo dược điển việt nam V: nan

Chế biến theo thông tư: nan

II. Thông tin về thực vật

Dược liệu Đương Quy - Rễ từ bộ phận Rễ từ loài Angelica sinensis.

Mô tả thực vật: Đương quy là một loại cây nhỏ, sống lâu năm, cao chừng 40-80cm, thân màu tím có rãnh dọc. Lá mọc so le, 2-3 lần xẻ lông chim, cuống dài 3-12cm, 3 đôi lá chét; đôi lá chét phía dưới có cuống dài, đôi lá chét phía trên đỉnh không có cuống; lá chét lại xẻ 1-2 lần nữa, mép có răng cưa, phía dưới cuống phát triển dài gần 1/2 cuống, ôm lấy thân. Hoa rất nhỏ màu xanh trắng họp thành cụm hoa hình tán kép gồm 12-40 hoa. Quả bế có rìa màu tím nhạt. Ra hoa vào tháng 7-8

Tài liệu tham khảo: “Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” - Đỗ Tất Lợi Trong dược điển Việt nam, loài Angelica sinensis được sử dụng làm dược liệu.

Phân loại thực vật của Angelica sinensis

Kingdom: Plantae

Phylum: Tracheophyta

Order: Apiales

Family: Apiaceae

Genus: Angelica

Species: Angelica sinensis

Phân bố trên thế giới: United States of America, China, Norway, Japan, Viet Nam

Phân bố tại Việt nam: Không có ghi nhận ở Việt Nam

III. Thành phần hóa học

Theo tài liệu của GS. Đỗ Tất Lợi: (1) Coumarins: Imperatorin; Glaucalactone Steroids: Stigmast-5-en-3-ol; Phytosterol; Poriferasterol Các hợp chất phenolic: Ferulic acid; Vanillin; Carvacrol Các dẫn chất phtalid: (z)-ligustilide; Butylidenephthalide; Butylphthalide; Senkyunolide; Phthalic acid; Sedanolide; Levistolide a; Riligustilide; Acid hữu cơ khác: Palmitic acid; Chlorogenic acid; Angelic acid; malic acid; Succinic acid; Myristic acid; Vanillic acid Polyacetylen: Falcarindiol Carbohydrates: Sucrose; Granulated sugar Alkaloids: N-[2-(5-methoxy-1h-indol-3-yl)ethyl]ethanimidic acid; N-butyl-benzenesulfonamide; Leucon; Các vitamin: Vitamin A, E Các hợp chất khác: Brefeldin a; Myristyl alcohol;….

2. Dược điển Việt Nam: acid ferulic Dược điển Hongkong: Z-ligustilide; ferulic acid

Theo cơ sở dữ liệu lotus, loài Angelica sinensis đã phân lập và xác định được 110 hoạt chất thuộc về các nhóm Tetrapyrroles and derivatives, Cinnamic acids and derivatives, Carboxylic acids and derivatives, Diazines, Isocoumarans, Pyrenes, Dihydrofurans, Isobenzofurans, Organooxygen compounds, Benzene and substituted derivatives, Imidazopyrimidines, Indoles and derivatives, Macrolides and analogues, Coumarins and derivatives, Prenol lipids, Steroids and steroid derivatives, Fatty Acyls, Benzodioxoles, Hydroxy acids and derivatives, Pyridines and derivatives, Benzofurans, Phenols trong bảng dưới đây.

chemicalTaxonomyClassyfireClass	smiles_count
Benzene and substituted derivatives	83
Benzodioxoles	40
Benzofurans	503
Carboxylic acids and derivatives	78
Cinnamic acids and derivatives	404
Coumarins and derivatives	118
Diazines	12
Dihydrofurans	73
Fatty Acyls	779
Hydroxy acids and derivatives	21
Imidazopyrimidines	18
Indoles and derivatives	29
Isobenzofurans	774
Isocoumarans	176
Macrolides and analogues	100
Organooxygen compounds	205
Phenols	16
Prenol lipids	346
Pyrenes	32
Pyridines and derivatives	14
Steroids and steroid derivatives	362
Tetrapyrroles and derivatives	258

Danh sách chi tiết các hoạt chất như sau:

Nhóm Benzene and substituted derivatives.

Nhóm Benzodioxoles.

Nhóm Benzofurans.

Nhóm Carboxylic acids and derivatives.

Nhóm Cinnamic acids and derivatives.

Nhóm Coumarins and derivatives.

Nhóm Diazines.

Nhóm Dihydrofurans.

Nhóm Fatty Acyls.

Nhóm Hydroxy acids and derivatives.

Nhóm Imidazopyrimidines.

Nhóm Indoles and derivatives.

Nhóm Isobenzofurans.

Nhóm Isocoumarans.

Nhóm Macrolides and analogues.

Nhóm Organooxygen compounds.

Nhóm Phenols.

Nhóm Prenol lipids.

Nhóm Pyrenes.

Nhóm Pyridines and derivatives.

Nhóm Steroids and steroid derivatives.

Nhóm Tetrapyrroles and derivatives.

---

IV. Tác dụng dược lý

Theo tài liệu quốc tế: nan

---

V. Dược điển Việt Nam V

Soi bột

nan

Vi phẫu

nan

Định tính

nan

Định lượng

nan

Thông tin khác

• Độ ẩm: nan
• Bảo quản: nan

VI. Dược điển Hồng kong

---

VII. Y dược học cổ truyền

nan

Tên vị thuốc: nan

Tính: nan

Vị: nan

Quy kinh: nan

Công năng chủ trị: nan

Phân loại theo thông tư: nan

Tác dụng theo y dược cổ truyền: nan

Chú ý: nan

Kiêng kỵ: nan

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Benzene and substituted derivatives là phthalic acid (LTS0167476), n-butyl-benzenesulfonamide (LTS0022065), 2-butylbenzenesulfonamide (LTS0055526), vanillic acid (LTS0229113).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Benzodioxoles là isosafrole (LTS0096972), sassafras (LTS0136093).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Benzofurans là butylphthalide (LTS0150205), (2r)-4-[(1s)-3-oxo-1h-2-benzofuran-1-yl]butan-2-yl (2z)-2-methylbut-2-enoate (LTS0063768), (1r,1’s,6’r,9’z,11’r)-9’-butylidene-11’-propyl-8’-oxaspiro[2-benzofuran-1,10’-tricyclo[4.3.2.0¹,⁶]undecan]-4’-ene-3,7’-dione (LTS0165013), 4-(3-oxo-1h-2-benzofuran-1-yl)butan-2-yl 2-methylbut-2-enoate (LTS0141103), (9’z)-9’-butylidene-11’-propyl-8’-oxaspiro[2-benzofuran-1,10’-tricyclo[4.3.2.0¹,⁶]undecan]-4’-ene-3,7’-dione (LTS0145627), (2s)-4-[(1s)-3-oxo-1h-2-benzofuran-1-yl]butan-2-yl (2z)-2-methylbut-2-enoate (LTS0165410), 9’-butylidene-11’-propyl-8’-oxaspiro[2-benzofuran-1,10’-tricyclo[4.3.2.0¹,⁶]undecan]-4’-ene-3,7’-dione (LTS0238205), (1r,1’r,6’s,9’z,11’s)-9’-butylidene-11’-propyl-8’-oxaspiro[2-benzofuran-1,10’-tricyclo[4.3.2.0¹,⁶]undecan]-4’-ene-3,7’-dione (LTS0235189), (2’z,8’r)-2’-butylidene-8’-propyl-3’-oxaspiro[2-benzofuran-1,9’-tricyclo[5.2.2.0¹,⁵]undecan]-5’-ene-3,4’-dione (LTS0041769), (1s,1’r,2’z,7’s,8’r)-2’-butylidene-8’-propyl-3’-oxaspiro[2-benzofuran-1,9’-tricyclo[5.2.2.0¹,⁵]undecan]-5’-ene-3,4’-dione (LTS0056284).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Carboxylic acids and derivatives là succinic acid (LTS0237204), acid, folic (LTS0212965).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Cinnamic acids and derivatives là ferulic acid (LTS0077328), ferulic acid (LTS0273002), 2-hydroxy-3-(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)-3-methoxypropyl (2z)-3-(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)prop-2-enoate (LTS0206553), 2-(4-hydroxyphenyl)ethyl (2e)-3-(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)prop-2-enoate (LTS0158735), (2r,3s)-2-hydroxy-3-(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)-3-methoxypropyl (2e)-3-(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)prop-2-enoate (LTS0241093), coniferyl alcohol; ferulic acid (LTS0116969), 3-(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)prop-2-en-1-yl 3-(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)prop-2-enoate (LTS0246654), 2-(4-hydroxyphenyl)ethyl 3-(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)prop-2-enoate (LTS0196798), 2-hydroxy-3-(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)-3-methoxypropyl 3-(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)prop-2-enoate (LTS0207331), coniferyl ferulate (LTS0268137).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Coumarins and derivatives là imperatorin (LTS0113114), glaucalactone (LTS0144469), 2,3-dihydroxy-1-(7-methoxy-2-oxochromen-6-yl)-3-methylbutyl (2z)-2-methylbut-2-enoate (LTS0081939).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Diazines là pirod (LTS0008205).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Dihydrofurans là levistolide a (LTS0267994).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Fatty Acyls là falcarindiol (LTS0127360), (3s,8r)-heptadeca-1,9-dien-4,6-diyne-3,8-diol (LTS0083933), heptadeca-1,9-dien-4,6-diyne-3,8-diol (LTS0241354), palmitic acid (LTS0079439), (9z,11s,16r)-11,16-dihydroxyoctadeca-9,17-dien-12,14-diyn-1-yl acetate (LTS0173109), 11,16-dihydroxyoctadeca-9,17-dien-12,14-diyn-1-yl acetate (LTS0235938), myristyl alcohol (LTS0226953), angelic acid (LTS0220842), 1,3-dilinolenoylglycerol (LTS0136567), 8-hydroxy-1-methoxyheptadec-9-en-4,6-diyn-3-one (LTS0046394), 1-(3-heptyloxiran-2-yl)oct-7-en-2,4-diyne-1,6-diol (LTS0183788), (3r,8s,9z)-heptadec-9-en-4,6-diyne-3,8-diol (LTS0202278), (3s,8s)-heptadeca-1,9-dien-4,6-diyne-3,8-diol (LTS0144952), (3s,8s)-heptadec-9-en-4,6-diyne-3,8-diol (LTS0149691), 2-hydroxy-3-(octadeca-9,12,15-trienoyloxy)propyl octadeca-9,12,15-trienoate (LTS0163659), myristic acid (LTS0102566), oplopandiol (LTS0196269), (8s,9z)-8-hydroxy-1-methoxyheptadec-9-en-4,6-diyn-3-one (LTS0254006), heptadec-9-en-4,6-diyne-3,8-diol (LTS0024165), (9z)-11,16-dihydroxyoctadeca-9,17-dien-12,14-diyn-1-yl acetate (LTS0100434), (3s,8s,9e)-heptadec-9-en-4,6-diyne-3,8-diol (LTS0111178), 1-dodecanol (LTS0116183), (1r,6r)-1-[(2r,3r)-3-heptyloxiran-2-yl]oct-7-en-2,4-diyne-1,6-diol (LTS0256140).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Hydroxy acids and derivatives là (-)-malic acid (LTS0128885).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Imidazopyrimidines là leucon (LTS0114351).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Indoles and derivatives là n-[2-(5-methoxy-1h-indol-3-yl)ethyl]ethanimidic acid (LTS0219322).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Isobenzofurans là (z)-ligustilide (LTS0042891), 3-butylidene-4,5-dihydro-2-benzofuran-1-one (LTS0133207), (6r,7s)-3-butylidene-6,7-dihydroxy-4,5,6,7-tetrahydro-2-benzofuran-1-one (LTS0070980), (3z)-3-(2-hydroxybutylidene)-4,5-dihydro-2-benzofuran-1-one (LTS0153373), sedanolide (LTS0189939), z-ligustilide (LTS0223779), (6r,7r)-3-butylidene-6,7-dihydroxy-4,5,6,7-tetrahydro-2-benzofuran-1-one (LTS0002079), (3z,6s,7r)-3-butylidene-6,7-dihydroxy-4,5,6,7-tetrahydro-2-benzofuran-1-one (LTS0005982), 3-butyl-4,5-dihydro-3h-2-benzofuran-1-one (LTS0217963), 3-butylidene-6-hydroxy-7-methoxy-4,5,6,7-tetrahydro-2-benzofuran-1-one (LTS0075310), riligustilide (LTS0058947), 3-butylidene-6,7-dihydroxy-4,5,6,7-tetrahydro-2-benzofuran-1-one (LTS0232043), 3-butanoyl-3-hydroxy-4,5-dihydro-2-benzofuran-1-one (LTS0009153), 3-butyl-4-hydroxy-4,5-dihydro-3h-2-benzofuran-1-one (LTS0148385), (1r,1’s,2’z,7’r,9’r)-2’-butylidene-9’-propyl-6,7-dihydro-3’-oxaspiro[2-benzofuran-1,8’-tricyclo[5.2.2.0¹,⁵]undecan]-5’-ene-3,4’-dione (LTS0141686), 2’-butylidene-9’-propyl-6,7-dihydro-3’-oxaspiro[2-benzofuran-1,8’-tricyclo[5.2.2.0¹,⁵]undecan]-5’-ene-3,4’-dione (LTS0113180), (9’z)-9’-butylidene-4’-propyl-6,7-dihydro-10’-oxaspiro[2-benzofuran-1,3’-tricyclo[6.3.0.0²,⁵]undecan]-1’(8’)-ene-3,11’-dione (LTS0173671), senkyunolide a (LTS0045033), (3s)-3-butyl-3-hydroxy-4,5-dihydro-2-benzofuran-1-one (LTS0227720), 3-butyl-3-hydroxy-4,5-dihydro-2-benzofuran-1-one (LTS0236274), (3z,6s,7r)-3-butylidene-6-hydroxy-7-methoxy-4,5,6,7-tetrahydro-2-benzofuran-1-one (LTS0258949), (3z,6r,7r)-3-butylidene-6,7-dihydroxy-4,5,6,7-tetrahydro-2-benzofuran-1-one (LTS0036930).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Isocoumarans là butylidenephthalide (LTS0147414), butylidenephthalide (LTS0259092), z-butylidenephthalide (LTS0020784), (3z)-3-(2-hydroxybutylidene)-2-benzofuran-1-one (LTS0173938), (3z)-3-butylidene-5-hydroxy-2-benzofuran-1-one (LTS0055084), senkyunolide b (LTS0230911), 3-butylidene-7-hydroxy-2-benzofuran-1-one (LTS0050884).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Macrolides and analogues là (11ar,14ar)-1,13-dihydroxy-6-methyl-1h,6h,7h,8h,9h,11ah,12h,13h,14h,14ah-cyclopenta[f]oxacyclotridecan-4-one (LTS0216144), brefeldin a (LTS0040667).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Organooxygen compounds là chlorogenic acid (LTS0226495), sucrose (LTS0272557), granulated sugar (LTS0014367), 2-pentanoylbenzoic acid (LTS0228422).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Phenols là vanillin (LTS0136163).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Prenol lipids là (2r)-2,5,7,8-tetramethyl-2-[(4s,8s)-4,8,12-trimethyltridecyl]-3,4-dihydro-1-benzopyran-6-ol (LTS0130040), (1r,5s,6r,7r)-7-(hydroxymethyl)-2,7-dimethylbicyclo[3.1.1]hept-2-en-6-ol (LTS0078482), (2r,3s,4s,5r,6r)-2-(hydroxymethyl)-6-{[(1r,5s,6r,7r)-7-(hydroxymethyl)-2,7-dimethylbicyclo[3.1.1]hept-2-en-6-yl]oxy}oxane-3,4,5-triol (LTS0238908), vitamin a (LTS0234636), vitamin e (LTS0263269), β-cadinene (LTS0049088), carvacrol (LTS0012882).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Pyrenes là benzopyrene (LTS0143131).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Pyridines and derivatives là niacin (LTS0216673).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Steroids and steroid derivatives là stigmast-5-en-3-ol (LTS0071224), stigmast-5-en-3-ol, (3β)- (LTS0204616), phytosterol (LTS0029311), stigmasterol (LTS0024262), poriferasterol (LTS0229106).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Tetrapyrroles and derivatives là 1-[(2s,3r,4s,5r)-3-hydroxy-4-{[hydroxy([(2r)-1-({1-hydroxy-3-[(1r,2r,3r,4r,8s,13s,14s,18s,19s)-8,13,18-tris(2-carboximidatoethyl)-3,14,19-tris(c-hydroxycarbonimidoylmethyl)-1,4,6,9,9,14,16,19-octamethyl-20,21,22,23-tetraazapentacyclo[15.2.1.1²,⁵.1⁷,¹⁰.1¹²,¹⁵]tricosa-5(23),6,10(22),11,15(21),16-hexaen-4-yl]propylidene}amino)propan-2-yl]oxy)phosphoryl]oxy}-5-(hydroxymethyl)oxolan-2-yl]-5,6-dimethyl-3h-1λ⁵,3-benzodiazol-1-ylium; cyano radical (LTS0264990).